\nPartnerem wydarzenia jest Samorz\u0105d Wojew\u00f3dztwa Mazowieckiego\u00a0<\/strong><\/p>\n
\/\/HISTORIA<\/p>\n M\u00f3wi si\u0119 o nich \u201epolscy Rolling Stonesi\u201d… I faktycznie \u2013 co\u015b w tym jest. Cho\u0107by ze wzgl\u0119du na \u017ar\u00f3d\u0142a muzyki, \u017conglowanie stylami, konsekwencj\u0119. Ze wzgl\u0119du na sta\u017c, pod wzgl\u0119dem kt\u00f3rego coraz mniej maj\u0105 r\u00f3wnych. Ze wzgl\u0119du na nie harcerski tryb \u017cycia oczywi\u015bcie te\u017c. No i ze wzgl\u0119du na skomplikowane, nie wolne od dramat\u00f3w dzieje…<\/p>\n Amatorzy<\/strong> Dopiero gdy sytuacja zmusi\u0142a do zape\u0142nienia wolnego miejsca na plakacie, stan\u0119\u0142o na nazwie Jam, bo na czym\u015b stan\u0105\u0107 musia\u0142o. A Jam wzi\u0105\u0142 si\u0119 od jammowania. Polski zapis nazwy trafi\u0142 si\u0119 \u2013 zupe\u0142nym przypadkiem kieruj\u0105cym r\u0119k\u0105 organizatorki jednego z koncert\u00f3w \u2013 w roku 1974.<\/p>\n D\u017cem nie mia\u0142 te\u017c jeszcze jednej rzeczy \u2013 sta\u0142ego sk\u0142adu mianowicie. Co dotyczy\u0142o (i d\u0142ugo dotyczy\u0107 b\u0119dzie) zw\u0142aszcza funkcji perkusisty. Szybko odszed\u0142 Wojtasiak, jeszcze szybciej jego nast\u0119pca Wojciech Grabi\u0144ski. Wprawdzie na par\u0119 lat przyszed\u0142 Leszek Fali\u0144ski, ale za to zmienia\u0107 si\u0119 zacz\u0119li te\u017c basi\u015bci – wkr\u00f3tce zabrak\u0142o Bena Otr\u0119by, za kt\u00f3rego grywa\u0142 J\u00f3zef Adamiec. Kiedy jednak Adamca zast\u0105pi\u0142 brat Leszka \u2013 Tadeusz Fali\u0144ski, to z kolei Adam Otr\u0119ba cz\u0119\u015bciej ni\u017c z D\u017cemem grywa\u0142 z Kwadratem, a Berger przesta\u0142 grywa\u0107 z D\u017cemem w og\u00f3le. Po prostu sk\u0142ad tasowa\u0142 si\u0119 nieustannie.<\/p>\n Spo\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy doszli na przestrzeni lat, najwa\u017cniejszy okaza\u0142 si\u0119 Leszek Fali\u0144ski. To on wraz z Riedlem stanowi\u0142 w\u00f3wczas si\u0142\u0119 nap\u0119dow\u0105 zespo\u0142u. To oni komponowali pierwsze oryginalne utwory zespo\u0142u (mo\u017cna powiedzie\u0107, i\u017c w\u0142asny program wyklu\u0142 si\u0119 w lecie 1979 w mazurskich Wilkasach). To oni nalegali, by D\u017cem wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w festiwalu w Jarocinie. I postawili na swoim.<\/p>\n Debiutanci<\/strong> W Jarocinie zesp\u00f3\u0142 wyst\u0105pi\u0142 w sk\u0142adzie Riedel-Fali\u0144scy-Adam Otr\u0119ba-Jerzy Styczy\u0144ski (gitara). Wszak\u017ce i ten sk\u0142ad nie utrzyma\u0142 si\u0119 d\u0142ugo, bo ledwie do wyst\u0119pu na imprezie Muzyka M\u0142odej Generacji towarzysz\u0105cej markowemu festiwalowi Pop Session To by\u0142 po Jarocinie drugi najwa\u017cniejszy wyst\u0119p D\u017cemu w 1980 roku. To by\u0142o r\u00f3wnie\u017c po\u017cegnanie z grup\u0105 braci Fali\u0144skich, kt\u00f3rzy przestali w ni\u0105 wierzy\u0107.<\/p>\n Ponownie zesp\u00f3\u0142 spr\u00f3bowa\u0142 z pocz\u0105tkiem 1981 roku \u2013 i tym razem ju\u017c nie sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na zrywach. Po pierwsze \u2013 nowy\/stary sk\u0142ad Riedel-B. Otr\u0119ba-Berger-A.Otr\u0119ba-Micha\u0142 Giercuszkiewicz (perkusja)-Andrzej Urny (gitara) okaza\u0142 si\u0119 stabilny, z tym tylko zastrze\u017ceniem, \u017ce ten ostatni po p\u00f3\u0142 roku ust\u0105pi\u0142 miejsca Styczy\u0144skiemu. Po drugie \u2013 zesp\u00f3\u0142 znakomicie przyj\u0105\u0142 si\u0119 na estradach, wywo\u0142uj\u0105c aplauz na takich imprezach, jak Folk-Blues Meeting, Rawa Blues, Jarocin (powr\u00f3t ju\u017c w roli gwiazdy, a przynajmniej gwiazdki), Rock Na Wyspie czy Rockowisko. Po trzecie \u2013 zesp\u00f3\u0142 wreszcie zacz\u0105\u0142 nagrywa\u0107. Spo\u015br\u00f3d sesji dla radia, jakie w\u00f3wczas zanotowa\u0142, z pewno\u015bci\u0105 najwa\u017cniejsza jest ta, podczas kt\u00f3rej muzycy nagrali piosenki \u201ePaw\u201d i \u201eWhisky\u201d \u2013 bo \u201ePaw\u201d sta\u0142 si\u0119 pierwszym przebojem D\u017cemu, za\u015b \u201eWhisky\u201d z czasem przebojem najwi\u0119kszym w ca\u0142ych dziejach grupy, po prostu hymnem i standardem. A spo\u015br\u00f3d innych \u00f3wczesnych sesji wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 ta zwi\u0105zana z udzia\u0142em w \u015bpiewogrze \u201ePoz\u0142acany warkocz\u201d Katarzyny Gaertner.<\/p>\n Singel \u201ePaw\u201d\/ \u201eWhisky\u201d wyszed\u0142 w roku 1982 i narobi\u0142 wiele zamieszania, niemniej D\u017cem jako\u015b nie m\u00f3g\u0142 dosta\u0107 si\u0119 do prawdziwej czo\u0142\u00f3wki, zyska\u0107 poklasku medi\u00f3w, akceptacji w\u0142odarzy naszego show biznesu. Nie m\u00f3g\u0142 nagra\u0107 longplaya, a trudno by\u0142o nawet z singlami (drugi, \u201eDzie\u0144, w kt\u00f3rym p\u0119k\u0142o niebo\u201d\/\u201eWok\u00f3\u0142 sami lunatycy\u201d, wyszed\u0142 dopiero w 1984). Spowodowa\u0142o to spadek ilo\u015bci koncert\u00f3w, rozlu\u017anienie dyscypliny \u2013 tak \u017ce w 1982 i 83 Adam Otr\u0119ba nad D\u017cem prze\u0142o\u017cy\u0142 granie w lokalach Bliskiego Wschodu, a Riedel zacie\u015bnia\u0142 kontakty z w\u00f3wczas znacznie wy\u017cej notowanym Krzakiem.<\/p>\n Z pewno\u015bci\u0105 jedn\u0105 z przyczyn stagnacji i rozprz\u0119\u017cenia by\u0142 brak menad\u017cera sprawnego i z kontaktami, kt\u00f3re wtedy by\u0142y nie mniej wa\u017cne ni\u017c dzisiaj. W ka\u017cdym razie odk\u0105d w 1984 (po Olszty\u0144skich Nocach Bluesowych) opiek\u0119 menad\u017cersk\u0105 przej\u0105\u0142 nad grup\u0105 Marcin Jacobson, sytuacja D\u017cemu zmieni\u0142a si\u0119 radykalnie. Przede wszystkim zesp\u00f3\u0142 naprawd\u0119 zacz\u0105\u0142 nagrywa\u0107 co\u015b wi\u0119cej ni\u017c single…<\/p>\n Gwiazdy<\/strong> Rok 1985 by\u0142 rokiem wyj\u0105tkowym r\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na zagraniczne wyjazdy muzyk\u00f3w \u2013 do Szwajcarii, Jugos\u0142awii i NRD. Zreszt\u0105 w og\u00f3le by\u0142 to dla D\u017cemu wyj\u0105tkowy rok.<\/p>\n Ale o 1986 nie da si\u0119 powiedzie\u0107 nic gorszego. Wielkie koncerty (jak ten w Jarocinie utrwalony we fragmencie na brytyjskim filmie o polskim rocku \u201eMoja krew, twoja krew\u201d) i taki\u017c album \u2013 \u201eAbsolutely Live\u201d, zarejestrowany na \u017cywo w krakowskim Teatrze STU. Tym razem muzycy si\u0119gn\u0119li g\u0142\u00f3wnie po utwory starsze, z najwcze\u015bniejszego okresu tw\u00f3rczo\u015bci. Wszystkie \u015bwietne, ale trzy wyj\u0105tkowe \u2013 \u201eNiewinni i ja\u201d bo to dzie\u0142o kultowe, \u201eAbym m\u00f3g\u0142 przed siebie i\u015b\u0107\u201d bo to tekst-manifest programowy Riedla, \u201ePozna\u0142em go po czarnym kapeluszu\u201d bo to jedna z koncertowych wizyt\u00f3wek do dzi\u015b. A albumowi towarzyszy\u0142 (wydany co prawda dopiero w 1987, ale to by\u0142y przecie\u017c czasy socjalistyczne) singel nagrany na tym samym koncercie \u2013 \u201eCz\u0142owieku co si\u0119 z tob\u0105 dzieje\u201d\/\u201eCzerwony jak ceg\u0142a\u201d.<\/p>\n Je\u015bli co\u015b by\u0142o w roku 1986 niedobrego, to tylko wyodr\u0119bnianie si\u0119 w zespole \u201efrakcji narkotykowej\u201d w osobach Riedla i Giercuszkiewicza. W\u0142a\u015bnie na tym tle dosz\u0142o podczas nagrywania kolejnej p\u0142yty do zmiany \u2013 Giercuszkiewicza na czas sesji zast\u0105pi\u0142 Krzysztof Przyby\u0142owicz, za\u015b potem na sta\u0142e Marek Kap\u0142on (znany z TSA). Z ponurych narkotykowych powod\u00f3w wokalista zacz\u0105\u0142 opuszcza\u0107 niekt\u00f3re koncerty \u2013 to z w\u0142asnej winy, to karnie od nich odsuwany.<\/p>\n Dlatego w roku 1987 D\u017cem wyj\u0105tkowo cz\u0119sto wyst\u0119powa\u0142 bez Riedla, za to z Ireneuszem Dudkiem, Monik\u0105 Adamowsk\u0105 i \u2013 przede wszystkim \u2013 z Tadeueszem Nalep\u0105. Z tym ostatnim nawet na tak presti\u017cowych imprezach, jak Rawa Blues i prolog Jazz Jamboree. Z \u201eojcem polskiego bluesa\u201d D\u017cem tak\u017ce nagrywa\u0142. Ale nim Polska pozna\u0142a te nagrania, mog\u0142a pos\u0142ucha\u0107 kolejnych p\u0142yt D\u017cemu z jego macierzystym wokalist\u0105. Przede wszystkim premierowych utwor\u00f3w zebranych na \u201eZem\u015bcie nietoperzy\u201d (g\u0142\u00f3wnie w stylu blues-rockowym, cho\u0107 w roli g\u0142\u00f3wnej reggae\u2019owe \u201eNaiwne pytania\u201d).<\/p>\n Ale te\u017c pozycji koncertowej ju\u017c numer trzy \u2013 \u201eTzw. przeboj\u00f3w \u2013 ca\u0142kiem Live\u201d. Czyli \u015bwiadectwo jak Riedel \u015bpiewa w stanie, w kt\u00f3rym\u2026 nie bardzo mo\u017ce m\u00f3wi\u0107. To wielka wada, ale znajdzie si\u0119 i zaleta \u2013 w postaci psychodelicznej wersji \u201eJesion\u00f3w\u201d, pokazuj\u0105ca ile zesp\u00f3\u0142 potrafi na nowo wycisn\u0105\u0107 ze swoich dawnych kompozycji… List\u0119 p\u0142yt wydanych w 1988 uzupe\u0142ni\u0142 singel studyjny z \u201eOstatnim ci\u0119\u017ckim rokiem\u201d i \u201eNie jeste\u015b taki jak dawniej\u201d \u2013 wa\u017cny o tyle, i\u017c w\u0142a\u015bnie na nim ko\u0144czy si\u0119 lista singli sporz\u0105dzonych z winylu. I w dyskografii D\u017cemu, i w dyskografii firmy Tonpress.<\/p>\n Natomiast longplay D\u017cemu z Nalep\u0105 \u2013 \u201eNumero uno\u201d \u2013 okaza\u0142 si\u0119 jednym z lepszych w post-Breakoutowym dorobku tego artysty, r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki towarzysz\u0105cym mu instrumentalistom.<\/p>\n Pod koniec lat 80. D\u017cem zacz\u0105\u0142 coraz cz\u0119\u015bciej pracowa\u0107 z wokalistkami. Na transmitowanym r\u00f3wnolegle w radiu i telewizji koncercie pt. D\u017cem i Przyjaciele \u015bpiewa\u0142a z zespo\u0142em Ma\u0142gorzata Ostrowska, w ZSRR (a dok\u0142adniej m\u00f3wi\u0105c w Leningradzie i dalekim Kazachstanie) \u2013 Martyna Jakubowicz. To zn\u00f3w by\u0142o \u015bwiadectwo k\u0142opot\u00f3w, jakie ma D\u017cem ze swoim w\u0142a\u015bciwym wokalist\u0105. To oraz album \u201eThe Band Plays On…\u201d zawieraj\u0105cy utwory instrumentalne (z santanowskim \u201eKarlusem\u201d w roli absolutnie g\u0142\u00f3wnej) przygotowane na wypadek, gdyby Riedel nie stawi\u0142 si\u0119 na koncert. Ale Riedel potrafi\u0142 i utrudni\u0107 nagrania studyjne, czego dowodem \u201eNajemnik\u201d \u2013 p\u0142yta z jednej strony niedopracowana, ale z drugiej… klasyczna dzi\u0119ki obecno\u015bci \u201eModlitwy III\u201d, \u201eWehiku\u0142u czasu\u201d, \u201eHarleya\u201d. 24 czerwca 89, nied\u0142ugo przed wydaniem \u201eNajemnika\u201d, zesp\u00f3\u0142 da\u0142 w katowickim Spodku wielki koncert z okazji swego dziesi\u0119ciolecia.<\/p>\n Koncert \u00f3w otworzy\u0142, jak si\u0119 okaza\u0142o, cykl urodzinowych imprez w Spodku, ale zamkn\u0105\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 D\u017cemu z Marcinem Jacobsonem. Nowym menad\u017cerem grupy zosta\u0142 (i jest nim do dzi\u015b!) Leszek Martinek. To nie by\u0142 koniec zmian, bo wtedy \u2013 na prze\u0142omie dekad i ustroj\u00f3w \u2013 zmiany dotyczy\u0142y wszystkiego i wszystkich. Je\u015bli chodzi o zesp\u00f3\u0142, zmiany mia\u0142y charakter organizacyjny (powsta\u0142a Sp\u00f3\u0142ka Cywilna \u201eD\u017cem\u201d, czyli muzycy przeszli \u201ena swoje\u201d) tudzie\u017c personalny \u2013 zmieni\u0142 si\u0119, oczywi\u015bcie, perkusista. Nowym zosta\u0142 Jerzy Piotrowski (najlepiej znany z SBB).<\/p>\n Jedyny nagrany z Piotrowskim album studyjny \u2013 \u201eDetox\u201d \u2013 uchodzi za wyj\u0105tkowe osi\u0105gni\u0119cie grupy. To tu jest dramatyczny \u201eList do M.\u201d, tu jest hippisowski \u201eSen o Victorii\u201d, tu jest oparty na \u015bwietnym riffie gitary \u201eJak malowany ptak\u201d.<\/p>\n Zreszt\u0105 w tamtym okresie D\u017cem wyj\u0105tkowo pracowicie odrabia\u0142 fonograficzne zaleg\u0142o\u015bci. \u201eThe Singles\u201d stanowi zbi\u00f3r nagra\u0144 ze wszystkich ma\u0142ych p\u0142yt; \u201eWehiku\u0142 czasu \u2013 Spodek \u201892\u201d stanowi zapis kolejnego urodzinowego koncertu w Spodku.<\/p>\n \u201eCi\u015bnienie\u201d stanowi drugi po \u201eNumero uno\u201d album, na kt\u00f3rym D\u017cem towarzyszy innemu arty\u015bcie \u2013 S\u0142awkowi Wierzcholskiemu w tym wypadku. A \u201eAutsajder\u201d to kolejna porcja nowych piosenek \u2013 na czele z nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 do \u201eWhisky\u201d tytu\u0142ow\u0105 oraz z monumentaln\u0105 \u201eOb\u0142ud\u0105\u201d.<\/p>\n Na \u201eAutsajderze\u201d zagra\u0142 kolejny… perkusista \u2013 Zbigniew Szczerbi\u0144ski. Kolejny, ale ju\u017c zamykaj\u0105cy sztafet\u0119 za D\u017cemowymi b\u0119bnami. Odt\u0105d zesp\u00f3\u0142 b\u0119dzie mie\u0107 sta\u0142ego perkusist\u0119.<\/p>\n Nagrania, nagrania, nagrania \u2013 bo trzeba jeszcze doliczy\u0107 sesj\u0119 akustyczn\u0105 z pocz\u0105tku 1994 roku, kt\u00f3ra zaowocowa\u0142a najpierw p\u0142yt\u0105 \u201eAkustycznie\u201d, a p\u00f3\u017aniej dok\u0142adk\u0105 \u201eAkustycznie \u2013 suplement\u201d. Stare utwory zyska\u0142y cz\u0119sto nowy kszta\u0142t (\u201eNaiwne pytania\u201d!) dzi\u0119ki zmianie aran\u017cacji i zaproszeniu licznych go\u015bci (Adama Egona Gromad\u0119 na saksie i paru innych). A obok nagra\u0144 koncerty, koncerty, koncerty… Wymie\u0144my tylko Niech \u015awiat Si\u0119 Do Nich U\u015bmiechnie na Stadionie Dziesi\u0119ciolecia w Warszawie w 92 i trzeci benefis w Spodku rok p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n Ale przecie\u017c bardzo dobrze by\u0142o tylko na scenie… Bo na pewno nie ze zdrowiem wokalisty. W 1994 zdrowie Ryszarda Riedla by\u0142o ju\u017c bardzo z\u0142e… Zmar\u0142 30 lipca.<\/p>\n Przysz\u0142o\u015b\u0107 D\u017cemu by\u0142a wtedy bardzo niepewna.<\/p>\n Klasycy<\/strong> Dew\u00f3dzki zacz\u0105\u0142 od nagrania albumu \u201eKilka zdartych p\u0142yt\u201d, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do przestawienia D\u017cemu na nowe, hardrockowe tory (cho\u0107 g\u0142\u00f3wnymi wizyt\u00f3wkami p\u0142yty okaza\u0142y si\u0119 ballady \u201eZapal \u015bwieczk\u0119\u201d i \u201eDziko\u015b\u0107 mego serca\u201d). Nowy wokalista prawdziwy chrzest przeszed\u0142 w Spodku uczestnicz\u0105c \u2013 obok jedena\u015bciorga gwiazd polskiej sceny (m.in. Jakubowicz, Ostrowskiej, Nalepy, Czes\u0142awa Niemena, Wojciecha Waglewskiego, Krystyny Pro\u0144ko) \u2013 we wzruszaj\u0105cym koncercie zorganizowanym w wigili\u0119 pierwszej rocznicy \u015bmierci Riedla, kt\u00f3ry to koncert zosta\u0142 udokumentowany a\u017c trzyp\u0142ytowym albumem \u201eList do R. na 12 g\u0142os\u00f3w\u201d.<\/p>\n A potem m\u00f3g\u0142 ponownie ruszy\u0107 koncertowy m\u0142yn. Odnowiony D\u017cem zadomowi\u0142 si\u0119 w klubach, amfiteatrach i na festiwalach (takich jak Przystanek Woodstock czy W\u0119gorzewo). Powr\u00f3t przypiecz\u0119towa\u0142 w 1997 album \u201ePod wiatr\u201d (z koncertowym przebojem \u201eTo tylko dwa piwa\u201d), sam b\u0119d\u0105cy powrotem do form d\u0142u\u017cszych i nastroj\u00f3w pos\u0119pnych.<\/p>\n Wyj\u0105tkowy \u2013 zreszt\u0105 nie tylko w skali drugiej po\u0142owy lat 90. \u2013 okaza\u0142 si\u0119 rok 1998. Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce D\u017cem poprzedza\u0142 na stadionie w Chorzowie samych Rolling Stones\u00f3w, ale te\u017c ze wzgl\u0119du na fakt, i\u017c da\u0142 cykl koncert\u00f3w \u2013 prekursorski w polskich warunkach \u2013 z orkiestr\u0105 i ch\u00f3rem w przearan\u017cowanym repertuarze w\u0142asnym. Udokumentowa\u0142y to p\u0142yty \u201eD\u017cem w Operze\u201d (98) z piosenkami bardziej przebojowymi oraz \u201eD\u017cem w Operze 2\u201d (99) z formami d\u0142u\u017cszymi; a \u201eD\u017cem w Operze\u201d to przy okazji tytu\u0142 jedynej oficjalnej wideokasety w dorobku formacji. Pomi\u0119dzy wydaniem obu p\u0142yt symfonicznych mia\u0142 miejsce pierwszy wyjazd zespo\u0142u do Stan\u00f3w Zjednoczonych (kt\u00f3re muzycy potem odwiedzali ju\u017c regularnie co kilka lat).<\/p>\n Pewne echa symfonicznej przygody zabrzmia\u0142y na p\u0142ycie \u201eBy\u0107 albo mie\u0107\u201d \u2013 ale tylko w sensie aran\u017cacyjnym (wykorzystano instrumenty d\u0119te i ch\u00f3rek \u017ce\u0144ski), bo ten album ni\u00f3s\u0142 formy na og\u00f3\u0142 kr\u00f3tkie i lekkie (takie jak reggae\u2019owa piosenka tytu\u0142owa, chocia\u017c w \u201eZa plecami\u201d wyra\u017anie zabrzmia\u0142o funky, a w \u201eNa swoim brzegu\u201d powr\u00f3ci\u0142 blues). W okresie wydania \u201eBy\u0107 albo mie\u0107\u201d zesp\u00f3\u0142 nagra\u0142 piosenk\u0119 \u201eTo ja, z\u0142odziej\u201d do tak zatytu\u0142owanego filmu Jacka Bromskiego, no i zadebiutowa\u0142 na festiwalu w Opolu \u2013 oficjalnie z okazji swojego dwudziestolecia.<\/p>\n Weterani<\/strong> Kolejny wokalista, ale d\u0142ugo stare utwory. Muzycy zwlekali z wydaniem nowej p\u0142yty, cho\u0107 ci\u0105gle podsy\u0142ali do sklep\u00f3w nowe tytu\u0142y. A to sk\u0142adank\u0119 (dopiero pierwsz\u0105 w dorobku!) \u201eZ\u0142oty paw\u201d z popularnej serii Z\u0142ota Kolekcja. A to DVD \u201ePrzystanek Woodstock 2003\u201d i \u201ePrzystanek Woodstock 2004\u201d, kt\u00f3rych tytu\u0142y m\u00f3wi\u0105 wszystko. A to wznowienia starych album\u00f3w \u2013 pojedynczo lub parami (seria \u201e2 CD w cenie 1 CD\u201d obj\u0119\u0142a na koniec dekady ca\u0142\u0105 podstawow\u0105 dyskografi\u0119).<\/p>\n W lecie 2004 grupa pierwszy raz pojecha\u0142a do tak wa\u017cnego muzycznie kraju, jakim jest Wielka Brytania, a wkr\u00f3tce potem wysz\u0142a owa p\u0142yta z nowym materia\u0142em \u2013 \u201e2004\u201d. I to nowym r\u00f3wnie\u017c je\u015bli chodzi o stylistyk\u0119 \u2013 zw\u0142aszcza w piosenkach soulo-popowych \u201eNieproszony\u201d i \u201eDzie\u0144 \u015bwistaka\u201d; cho\u0107 D\u017cem przecie\u017c nie z tych, kt\u00f3rzy wypieraj\u0105 si\u0119 przesz\u0142o\u015bci \u2013 co udowodni\u0142 zw\u0142aszcza \u201eGorszy dzie\u0144\u201d, nowy koncertowy przeb\u00f3j. Ale grupa mia\u0142a i nowy przeb\u00f3j radiowy, bo takim sta\u0142a si\u0119 melancholijna, gorzko-s\u0142odka ballada \u201eDo ko\u0142yski\u201d.<\/p>\n Zw\u0142ok\u0119 z wydaniem \u201e2004\u201d spowodowa\u0142y k\u0142opoty zdrowotne muzyk\u00f3w, kt\u00f3re do szpitala sprowadzi\u0142y najpierw B. Otr\u0119b\u0119, a p\u00f3\u017aniej Balcara. C\u00f3\u017c to jednak znaczy przy tym, co zdarzy\u0142o si\u0119 pod Jaworznem rankiem przekl\u0119tego 27 stycznia 2005. Bus, kt\u00f3rym zesp\u00f3\u0142 wraca\u0142 z akustycznego koncertu w Rzeszowie, potr\u0105cony przez wyprzedzaj\u0105cy go samoch\u00f3d wypad\u0142 z szosy i kozio\u0142kowa\u0142. Dla ka\u017cdego by\u0142 to wypadek bolesny, a dla Paw\u0142a Bergera okaza\u0142 si\u0119 \u015bmiertelny\u2026 Mo\u017ce to tak musi by\u0107, \u017ce za tak\u0105 muzyk\u0119 trzeba co jaki\u015b czas p\u0142aci\u0107 cen\u0119 najwy\u017csz\u0105?<\/p>\n W czym jak w czym, ale w stawaniu z powrotem na nogi D\u017cem nabra\u0142 wprawy. Przyda\u0142a si\u0119 \u2013 bo zn\u00f3w stan\u0105\u0142. Pierwszym powa\u017cnym zadaniem sk\u0142adu z nowym klawiszowcem Januszem Borzuckim by\u0142 cykl koncert\u00f3w promuj\u0105cych wej\u015bcie na ekrany \u201eSkazanego na bluesa\u201d \u2013 jedynego filmu fabularnego o polskim muzyku rockowym, Ryszardzie Riedlu rzecz jasna.<\/p>\n Drugim okaza\u0142 si\u0119 koncert w Zabrzu dok\u0142adnie w pierwsz\u0105 rocznic\u0119 wypadku i oczywi\u015bcie po\u015bwi\u0119cony pami\u0119ci Bergera. Byli na tym koncercie go\u015bcie \u015bpiewaj\u0105cy \u2013 Jacek Dew\u00f3dzki i Sebastian Riedel; ale przede wszystkim graj\u0105cy na r\u00f3\u017cnych instrumentach klawiszowych \u2013 m.in. Rafa\u0142 R\u0119kosiewicz, Krzysztof G\u0142uch, Wojciech Karolak, no i sam J\u00f3zef Skrzek. W ten spos\u00f3b D\u017cem nabra\u0142 wyj\u0105tkowego, klawiszowego smaku, a jego wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca zosta\u0142 uhonorowany nie tylko koncertem, ale i jego p\u0142ytowym zapisem pt. \u201ePami\u0119ci Paw\u0142a Bergera\u201d.<\/p>\n Kolejne wyj\u0105tkowe koncerty mia\u0142y miejsce w sierpniu 2008 w Gdyni i maju 2010 w Warszawie. Ale wa\u017cniejsze od tego, gdzie D\u017cem wtedy wyst\u0119powa\u0142, by\u0142o to przed kim. Ano przed Erikiem Claptonem i przed AC\/DC. Je\u015bli dodamy wspomnianych Stones\u00f3w oraz ZZ Top z Sopotu \u201896, skompletujemy supportow\u0105 karet\u0119 as\u00f3w, jakiej nie zebra\u0142 nikt inny w Polsce. Jednak jeszcze wa\u017cniejszy koncert wypad\u0142 w pa\u017adzierniku 2009, kiedy grupa \u015bwi\u0119ci\u0142a swoje trzydziestolecie. By\u0142o jak kiedy\u015b (w sensie wzrusze\u0144 i wype\u0142nionego Spodka), jak ca\u0142kiem niedawno (w sensie goszczenia Dew\u00f3dzkiego i Riedla juniora oraz blok\u00f3w akustycznego, orkiestrowego i \u201eelektrycznego\u201d), ale i jak nigdy dot\u0105d \u2013 w sensie dokumentuj\u0105cego imprez\u0119 wydawnictwa \u201e30 urodziny\u201d z\u0142o\u017conego z a\u017c siedmiu dysk\u00f3w (w proporcji 4CD+3DVD).<\/p>\n W roku 2010 nast\u0105pi\u0142a zreszt\u0105 fonograficzna hurra-ofensywa D\u017cemu, kt\u00f3ry wreszcie nagra\u0142 i wyda\u0142 d\u0142ugo oczekiwan\u0105, dopiero drug\u0105 studyjn\u0105 p\u0142yt\u0119 z Balcarem (i pierwsz\u0105 z Borzuckim) \u2013 \u201eMuz\u0119\u201d. By\u0142a bardziej wyr\u00f3wnana od poprzedniej, ale najwa\u017cniejsze, \u017ce w\u0142a\u015bnie tu po raz pierwszy powi\u00f3d\u0142 si\u0119 zapowiadany bodaj od \u201ePod wiatr\u201d powr\u00f3t do dawnych klimat\u00f3w, do brzmie\u0144 po\u0142udniowych (ameryka\u0144skich i\u2026 \u015bl\u0105skich) \u2013 we\u017amy \u201eDo przodu\u201d i od paru lat \u0107wiczone na koncertach \u201eNie patrz tak na mnie\u201d. Jednak \u201eMuza\u201d to przede wszystkim triumfalny debiut kompozytorski Szczerbi\u0144skiego w postaci kolejnego przeboju grupy \u2013 \u201ePartyzanta\u201d, to forma d\u0142u\u017csza i z\u0142o\u017cona w postaci utworu tytu\u0142owego, no i to \u201eStrach\u201d \u2013 dow\u00f3d, i\u017c mimo up\u0142ywu dekad D\u017cem ci\u0105gle sta\u0107 na nowe Wielkie Utwory.<\/p>\n Cho\u0107 pami\u0119\u0107 o starych Wielkich Utworach nie przemija. Zw\u0142aszcza, \u017ce podsyci\u0142y j\u0105 koncertowe DVD: „1979-1994” z lat dawnych, „Symfonicznie” z lat niedawnych (bo od paru lat zesp\u00f3\u0142 ponownie wyst\u0119puje z orkiestr\u0105 za plecami w przearan\u017cowanym repertuarze w\u0142asnym) oraz wideo-audio „35 urodziny”. To ostatnie, jak na razie wie\u0144cz\u0105ce okres wypasionych box\u00f3w, jest \u015bladem po kolejnym wielkim benefisie urodzinowym zespo\u0142u \u2013 w Chorzowie w czerwcu 2014.<\/p>\n D\u017cem zaprosi\u0142 rekordow\u0105 ilo\u015b\u0107 go\u015bci, tym razem nie tylko z Polski, czego przyk\u0142adem mistrz gitary Coco Montoya, ale z Polski r\u00f3wnie\u017c, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najsilniejszy wp\u0142yw na kszta\u0142t utwor\u00f3w mia\u0142 skrzypek Jan Ga\u0142ach. A jubilaci nie ograniczyli si\u0119 do pocz\u0119stowania przyby\u0142ych \u201enajwi\u0119kszymi przebojami\u201d, lecz oparli program o \u201eMuz\u0119\u201d i powyci\u0105gali s\u0142abiej pami\u0119tane pere\u0142ki jeszcze z XX wieku.<\/p>\n W roku 2016 D\u017cem wr\u00f3ci\u0142 \u2013 po 23 latach nieobecno\u015bci \u2013 na Raw\u0119 Blues. Czyli ostatnimi czasy wi\u0119kszo\u015b\u0107 najwa\u017cniejszych koncert\u00f3w gra\u0142 na \u015al\u0105sku, bo trzeba doliczy\u0107 jeszcze te tyskie \u2013 wprawdzie od 2015 ju\u017c nie na festiwalu imienia swego najs\u0142ynniejszego wokalisty, lecz (po drugiej stronie jeziora) w ramach dobrze rokuj\u0105cej imprezy Rock Na Pla\u017cy, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna uzna\u0107 za tamtego festiwalu wydanie od\u015bwie\u017cone. W ka\u017cdym razie D\u017cem nadal ma sw\u00f3j festiwal.<\/p>\n Jednak wyst\u0119puje oczywi\u015bcie nie tylko na w\u0142asnej ziemi. To w Warszawie powi\u0119kszy\u0142 w 2015 o Lynyrd Skynyrd supportowan\u0105 kolekcj\u0119 zespo\u0142\u00f3w dla siebie wa\u017cnych. Ale du\u017co g\u0142o\u015bniej \u2013 w\u0142a\u015bnie w kontek\u015bcie D\u017cemu \u2013 by\u0142o o wizycie w Polsce innej znakomito\u015bci z Ameryki…<\/p>\n W kwietniu 2018 w Krakowie \u201eWehiku\u0142 czasu\u201d wykona\u0142a sama Metallica! Sytuacje, gdy kto\u015b ze \u015bwiatowego topu si\u0119ga po utw\u00f3r naszej produkcji, nie zdarzaj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto \u2013 w ka\u017cdym razie rzadziej ni\u017c huczne obchody okr\u0105g\u0142ych urodzin, bo te r\u00f3wnie\u017c D\u017cem zacz\u0105\u0142 celebrowa\u0107 z regularno\u015bci\u0105 pi\u0119cioletni\u0105. Ale ka\u017cdy z inn\u0105 my\u015bl\u0105 przewodni\u0105.<\/p>\n W marcu roku 2019 by\u0142o ni\u0105 zaproszenie \u2013 ponownie do Spodka \u2013 muzyk\u00f3w z lat dawnych i bardzo dawnych, zw\u0142aszcza perkusist\u00f3w, bo przecie\u017c oni najcz\u0119\u015bciej si\u0119 zmieniali. Nie wszyscy mogli zagra\u0107 \u2013 w ko\u0144cu to ludzie m\u0142odzi ju\u017c tylko duchem \u2013 niemniej okazja do przypomnienia publiczno\u015bci \u201eludzi z tamtych lat\u201d zosta\u0142a wykorzystana. Wprawdzie z Partyzantem D\u017cem grywa\u0142 wtedy co jaki\u015b czas, ale z Krzysztofem Przyby\u0142owiczem wyst\u0119powa\u0142 po raz jedyny, za\u015b z Micha\u0142em Giercuszkiewiczem i Andrzejem Urnym \u2013 jak si\u0119 oka\u017ce \u2013 po raz ostatni.<\/p>\n Koncert 40-lecia wypad\u0142 w o tyle szcz\u0119\u015bliwym momencie, \u017ce rok p\u00f3\u017aniej ju\u017c nie m\u00f3g\u0142by si\u0119 odby\u0107. Okres covidowy zesp\u00f3\u0142 przetrwa\u0142 bez strat osobowych, a „tylko” ze stratami finansowymi. Poza tym cieszy\u0142 si\u0119 faktem, i\u017c wiele jego piosenek \u2013 ju\u017c nie tylko tych sprzed lat, ale i „Do ko\u0142yski” \u2013 z przeboj\u00f3w zamieni\u0142y si\u0119 w standardy. Martwi\u0142 nast\u0119puj\u0105cymi jedna po drugiej ostatecznymi po\u017cegnaniami swoich dawnych muzyk\u00f3w. A i aktualny sk\u0142ad D\u017cemu bywa\u0142 zdekompletowany, cz\u0119sto to bez jednego, to bez drugiego z braci Otr\u0119b\u00f3w, niekiedy nawet bez obu. Ale zdo\u0142a\u0142 zebra\u0107 si\u0119 w komplecie, kiedy grupa powraca\u0142a do Jarocina, na Pol\u2019and\u2019Rock (eks-Przystanek Woodstock), na Raw\u0119 Blues i Rock Na Pla\u017cy (kt\u00f3ry w ostatnich latach zmienia\u0142 lokalizacj\u0119 i nie zawsze odbywa\u0142 si\u0119 w przy pla\u017cy).<\/p>\n Skoro w 2024 mija\u0142a kolejna pi\u0119ciolatka, przyszed\u0142 czas \u2013 6 kwietnia, to jasne \u017ce w Spodku \u2013 na kolejn\u0105 fet\u0119 urodzinow\u0105. Kolejn\u0105, ale wyj\u0105tkow\u0105. Nie tylko dlatego, \u017ce przy najwy\u017cszym wskazaniu licznika lat. Bo tym razem urodziny oznacza\u0142y tak\u017ce po\u017cegnanie (kt\u00f3re jest symbolem up\u0142ywu czasu chyba najbardziej dojmuj\u0105cym). Maciek Balcar nagra\u0142 z D\u017cemem wiele p\u0142yt, w\u015br\u00f3d nich dwie z premierowym repertuarem. C\u00f3\u017c, rozk\u0142ad po\u017cycia artystycznego\u2026 Tak si\u0119 zdarza, zw\u0142aszcza po prawie dwudziestutrzech latach bycia razem. Wa\u017cne, \u017ce rozstanie odby\u0142o si\u0119 za obop\u00f3lnym porozumieniem.<\/p>\n Balcar \u015bpiewa\u0142 w D\u017cemie d\u0142u\u017cej ni\u017c Riedel. Ryszard Riedel \u2013 trzeba doprecyzowa\u0107 dla bezpiecze\u0144stwa. Bo jako wokalist\u0119 historycznie numer 4 w\u0142a\u015bnie na swoim 45-leciu grupa przedstawi\u0142a w Spodku w tej roli jego syna, Sebastiana Riedla. Od tego nazwiska w D\u017cemie po prostu nie da si\u0119 uciec.<\/p>\n Co\u015b si\u0119 ko\u0144czy, co\u015b zaczyna. A dop\u0142yw \u015bwie\u017cej krwi \u2013 takiej krwi! \u2013 przyda si\u0119 nawet krzepkim weteranom. Zw\u0142aszcza, \u017ce ci weterani maj\u0105 pewne plany na przysz\u0142o\u015b\u0107\u2026 (tekst: Jan Skaradzi\u0144ski)<\/em><\/p>\n <\/p>\n Koncert legendarnego zespo\u0142u. Zaliczanego do najwa\u017cniejszych zespo\u0142\u00f3w w historii polskiej muzyki rockowo-bluesowej.<\/p>","protected":false},"author":6,"featured_media":26711,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"tags":[],"tribe_events_cat":[4,5,6],"acf":[],"yoast_head":"\n![\"\"](\"https:\/\/kulturalni.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/logo_25lat_swm_poziomy-1024x512.jpg\"){kind=logo}
<\/strong><\/p>\n
\nCho\u0107 muzyczna Polska pozna\u0142a D\u017cem na pocz\u0105tku lat 80., i w\u0142a\u015bnie na og\u00f3\u0142 wtedy bior\u0105 pocz\u0105tek jego biografie, tak naprawd\u0119 korzenie grupy si\u0119gaj\u0105 du\u017co, du\u017co dalej. A\u017c do roku 1973, kiedy to raczej niezobowi\u0105zuj\u0105co grywali ze sob\u0105 bracia Beno (gitara basowa) i Adam (gitara) Otr\u0119bowie, Pawe\u0142 Berger (piano) i Aleksander Wojtasiak (perkusja). Grywali, a je\u015bli chodzi o trzech pierwszych, to r\u00f3wnie\u017c pod\u015bpiewywali. W domach kultury, klubach, na zabawach i pota\u0144c\u00f3wkach. Takimi zespo\u0142ami post-bigbeatowa Polska usiana by\u0142a wzd\u0142u\u017c i wszerz. I niewiele lub nic nie zmieni\u0142o doj\u015bcie wokalisty (graj\u0105cego na harmonijce) Ryszarda Riedla. Bo zesp\u00f3\u0142 ani nie mia\u0142 sta\u0142ej bazy, ani w\u0142asnego repertuaru (na swoje potrzeby adaptuj\u0105c przeboje zachodnich mistrz\u00f3w w postaci Cream, Santany czy Stones\u00f3w w\u0142a\u015bnie), ani nawet… nazwy.<\/p>\n
\nD\u017cem oficjalnie nie wygra\u0142 konkursu festiwalu Jarocin \u201980 (w\u00f3wczas nosz\u0105cego nazw\u0119 I Przegl\u0105du Muzyki M\u0142odej Generacji), ale okaza\u0142 si\u0119 najwi\u0119kszym odkryciem imprezy, zreszt\u0105 nie tylko w skali 1980 roku.<\/p>\n
\nKaseta \u201eD\u017cem\u201d, nagrana w 1984 na \u017cywo na \u015bwinoujskiej FAMIE (a od 1992 wznawiana na p\u0142ytach jako \u201eDzie\u0144, w kt\u00f3rym p\u0119k\u0142o niebo\u201d), dzi\u015b \u2013 ze wzgl\u0119du na nie zgrywany d\u017awi\u0119k \u2013 ma raczej historyczne znaczenie, ale wtedy robi\u0142a wra\u017cenie… sam\u0105 sw\u0105 obecno\u015bci\u0105. Natomiast nagrany i wydany w 1985 roku longplay \u201eCeg\u0142a\u201d to ju\u017c \u015bcis\u0142y kanon polskiego rocka, a przy okazji najwi\u0119kszy bestseller w dyskografii D\u017cemu. No bo przecie\u017c \u201eCeg\u0142a\u201d to greatest hits utw\u00f3r w utw\u00f3r \u2013 od \u201eWhisky\u201d poczynaj\u0105c, za\u015b na kolejnym wielkim hicie, \u201eCzerwonym jak ceg\u0142a\u201d, ko\u0144cz\u0105c. A jeszcze \u201eOh, S\u0142odka\u201d, \u201eJesiony\u201d, \u201eKim jestem\u201d… Jakby tego by\u0142o ma\u0142o, zesp\u00f3\u0142 dorzuci\u0142 kolejnego singla \u2013 \u201eSkazany na bluesa\u201d\/\u201eMa\u0142a aleja R\u00f3\u017c\u201d (pierwszy z tych utwor\u00f3w po\u015bwi\u0119caj\u0105c Ryszardowi \u201eSkibie\u201d Skibi\u0144skiemu).<\/p>\n
\nZ my\u015bl\u0105, \u017ce b\u0119d\u0105 musieli spr\u00f3bowa\u0107 pracowa\u0107 bez Riedla, instrumentali\u015bci oswajali si\u0119 jeszcze za \u017cycia swego najs\u0142ynniejszego wokalisty. Wtedy powsta\u0142 pomys\u0142 konkursu. Konkursu, kt\u00f3ry wygra\u0142 Jacek Dew\u00f3dzki, na du\u017cej scenie praktycznie debiutant. Wedle jednych kopia Riedla, wedle innych orygina\u0142… Na pewno kto\u015b, kto chcia\u0142 i nie ba\u0142 si\u0119 stawi\u0107 czo\u0142a legendzie.<\/p>\n
\nNowa dekada, nowy wiek i\u2026 nowy wokalista. P\u0142yta \u201eBy\u0107 albo mie\u0107\u201d okaza\u0142a si\u0119 po\u017cegnaniem z D\u017cemem Dew\u00f3dzkiego. Bo pojawi\u0142 si\u0119 kto\u015b, kto formu\u0142\u0119 m\u00f3g\u0142 od\u015bwie\u017cy\u0107 \u2013 Maciej Balcar. Ta zmiana wokalisty wywo\u0142a\u0142a o ile\u017c mniejsze emocje ni\u017c poprzednia. R\u00f3wnie\u017c dlatego, i\u017c trzeci wokalista bardziej przypomina\u0142 pierwszego\u2026 A pierwszy du\u017cy koncert D\u017cemu z Balcarem mia\u0142 miejsce na Tyskim Festiwalu Muzycznym im. Ry\u015bka Riedla \u2013 imprezie, kt\u00f3ra w nowym wieku sta\u0142a si\u0119 rokrocznym festiwalem D\u017cemu.<\/p>\n![\"Plakat](\"https:\/\/kulturalni.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/DZEM-format-B2-723x1024.jpg\")
<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"